บทที่ 2: ติดตั้งและ Setup¶

ก่อนอ่านบทนี้ ลองตอบ:¶

จากบทที่แล้ว คุณบอกได้ไหมว่า: - "keyword-driven testing" คืออะไร? - Browser Library ต่างจาก SeleniumLibrary ยังไง?

ลองตอบก่อน แล้วค่อยอ่านต่อ

วัตถุประสงค์¶

อ่านจบแล้วคุณจะ: - ติดตั้ง Python, Robot Framework, และ Browser Library ได้ - สร้าง virtual environment ที่ถูกต้อง - รัน test แรกของคุณ และเห็น output - Setup VS Code สำหรับเขียน RF

ทำไมต้องรู้? (Why)¶

Setup ที่ผิดพลาดคือสาเหตุอันดับหนึ่งที่ทำให้ผู้เริ่มต้นหยุดเรียน ก่อนจะเขียน test ได้ต้องมั่นใจว่า environment พร้อม

สิ่งที่ต้องติดตั้งมีแค่ 3 อย่าง: 1. Python 3.8+ — ภาษาที่ RF ทำงานอยู่บน 2. Robot Framework — ตัว framework 3. Browser Library — library สำหรับ web testing

Analogy: Setup เหมือนเตรียม Kitchen ก่อนทำอาหาร¶

ก่อนทำอาหารได้ต้องมี: - เตาแก๊ส (Python) — แหล่งพลังงานหลัก - กระทะ (Robot Framework) — เครื่องมือหลัก - ส่วนผสม (Library) — สิ่งที่จะทดสอบ

Virtual environment เหมือน เคาน์เตอร์ครัวแยก — ทำอาหารแต่ละเมนูในพื้นที่ของตัวเอง ไม่ปนกัน

⚠️ ถ้าเชื่อ analogy นี้ 100% จะเข้าใจผิดว่า: - Python เหมือนเตา ถ้ามีแค่ตัวเดียวก็พอ — จริงๆ ควรมี virtual env แยกกันทุก project เพราะ library version อาจชนกัน - ส่วนผสม (Library) ต้องซื้อทุกครั้ง — จริงๆ Library บาง package ต้อง init หรือ download browser เพิ่มเติม (เช่น Browser Library)

ขั้นตอนติดตั้ง¶

ขั้นที่ 1: ตรวจสอบ Python¶

python3 --version

ต้องได้ Python 3.8.x ขึ้นไป ถ้ายังไม่มีให้ดาวน์โหลดที่ python.org

ขั้นที่ 2: สร้างโปรเจคและ Virtual Environment¶

# สร้างโฟลเดอร์โปรเจค
mkdir my-rf-project
cd my-rf-project

# สร้าง virtual environment
python3 -m venv .venv

# เปิดใช้งาน (macOS/Linux)
source .venv/bin/activate

# เปิดใช้งาน (Windows)
.venv\Scripts\activate

สังเกตว่า prompt จะเปลี่ยนเป็น (.venv) $ — แสดงว่า venv เปิดอยู่

ขั้นที่ 3: ติดตั้ง Robot Framework¶

pip install robotframework
robot --version

Output ที่ควรได้:

Robot Framework 7.4.2 (Python 3.14.2 on darwin)

ขั้นที่ 4: ติดตั้ง Browser Library¶

pip install robotframework-browser
rfbrowser init

rfbrowser init จะดาวน์โหลด browser binaries (Chromium, Firefox, WebKit) ใช้เวลา 2-5 นาที

ขั้นที่ 5: บันทึก dependencies¶

pip freeze > requirements.txt

ใครมาทำงานต่อในทีมจะ install ได้ด้วย:

pip install -r requirements.txt
rfbrowser init

Test แรกของคุณ¶

สร้างไฟล์ hello_test.robot ในโฟลเดอร์โปรเจค:

# tested: Robot Framework 7.4.2, Python 3.14.2
*** Test Cases ***
My First Robot Framework Test
    Log    สวัสดี Robot Framework!
    ${message}=    Set Variable    test ผ่านแล้ว
    Should Be Equal    ${message}    test ผ่านแล้ว
    Log    ${message}

รันด้วย:

robot hello_test.robot

Output ที่ควรได้:

==============================================================================
Hello Test
==============================================================================
My First Robot Framework Test                                         | PASS |
------------------------------------------------------------------------------
Hello Test                                                            | PASS |
1 test, 1 passed, 0 failed
==============================================================================
Output:  /path/to/output.xml
Log:     /path/to/log.html
Report:  /path/to/report.html

RF สร้างไฟล์ 3 อย่างอัตโนมัติ: - output.xml — ข้อมูล raw สำหรับ CI/CD - log.html — รายละเอียดทุก step (เปิด browser ดูได้) - report.html — สรุปผล (เปิด browser ดูได้)

ตัวอย่าง 3 ระดับ¶

Beginner — เช็คว่า RF ทำงานได้¶

# tested: Robot Framework 7.4.2, Python 3.14.2
*** Test Cases ***
Check Variables Work
    ${name}=    Set Variable    จอห์น
    ${age}=     Set Variable    ${30}
    Log    ชื่อ: ${name}, อายุ: ${age}
    Should Be Equal    ${name}    จอห์น
    Should Be Equal As Numbers    ${age}    30

Check List Works
    @{fruits}=    Create List    แอปเปิ้ล    กล้วย    ส้ม
    Length Should Be    ${fruits}    3
    Should Contain    ${fruits}    กล้วย

รัน: robot check_variables.robot

Output ที่ควรได้:

Check Variables Work                                                  | PASS |
Check List Works                                                      | PASS |
2 tests, 2 passed, 0 failed

Intermediate — ใช้กับโปรเจคจริง (requirements.txt)¶

สร้างไฟล์ requirements.txt สำหรับทีม:

robotframework==7.4.2
robotframework-browser==19.2.0

แล้วทดสอบว่า install ได้จริง:

# สร้าง environment ใหม่เหมือนสมาชิกทีมคนใหม่
python3 -m venv .venv_test
source .venv_test/bin/activate
pip install -r requirements.txt
rfbrowser init
robot --version

Output ที่ควรได้:

Robot Framework 7.4.2 (Python 3.14.2 on darwin)

Advanced — โครงสร้างโปรเจคมาตรฐาน¶

my-rf-project/
├── tests/
│   ├── smoke/
│   │   └── login_smoke.robot
│   └── regression/
│       └── checkout_tests.robot
├── resources/
│   ├── common.resource
│   └── pages/
│       ├── login_page.resource
│       └── checkout_page.resource
├── data/
│   └── test_users.csv
├── .venv/           ← ไม่ commit (เพิ่มใน .gitignore)
├── requirements.txt ← commit
└── .gitignore

.gitignore ควรมี:

.venv/
output.xml
log.html
report.html

Setup VS Code (แนะนำ)¶

ติดตั้ง extension ชื่อ Robot Framework Language Server (publisher: Robocorp)

Extension นี้ให้: - Syntax highlighting - Auto-complete keyword - Error highlighting - Go-to-definition สำหรับ keyword

Common Mistakes¶

❌ ติดตั้ง package โดยไม่เปิด virtual environment

# ผิด — ติดตั้ง global ทำให้ project อื่นพัง
pip install robotframework-browser

# ถูก — เปิด venv ก่อนเสมอ
source .venv/bin/activate
pip install robotframework-browser

(source: Python Virtual Environments docs)

❌ ลืมรัน rfbrowser init หลัง install

ModuleNotFoundError: No module named 'Browser'
# หรือ
Browser.New Browser ล้มเหลว — browser binary ไม่พบ

ต้องรัน rfbrowser init ทุกครั้งที่ install ใน environment ใหม่ (source: robotframework-browser GitHub)

❌ ใช้ Python version เก่า Robot Framework 7.x ต้องการ Python 3.8+ ถ้าใช้ Python 2.x จะ error ทันที (source: RF User Guide - Prerequisites)

สรุปบท¶

ก่อนไปบทต่อไป ลองตอบ (คิด 30 วินาทีก่อนดูเฉลย):

คำถาม 1: ทำไมต้องใช้ virtual environment? ถ้าไม่ใช้จะเกิดอะไรขึ้น?

คำถาม 2: หลังจากรัน test แล้ว RF สร้างไฟล์อะไรบ้าง และแต่ละไฟล์ใช้ทำอะไร?

คำถาม 3: ทำไม Browser Library ถึงต้องรัน rfbrowser init เพิ่ม ทั้งที่ pip install ไปแล้ว?

เฉลย (คลิกเพื่อดู — ดูหลังจากลองตอบแล้วเท่านั้น)

**เฉลย 1:** Virtual environment แยก package ของแต่ละ project ออกจากกัน ถ้าไม่ใช้ project A ที่ต้องการ RF version 6 กับ project B ที่ต้องการ RF version 7 จะชนกัน อัพเดท package ใน project หนึ่งทำให้อีก project พังได้ **เฉลย 2:** RF สร้าง 3 ไฟล์: `output.xml` (raw data สำหรับ CI), `log.html` (รายละเอียดทุก step เปิดใน browser), `report.html` (สรุปผล pass/fail เปิดใน browser) **เฉลย 3:** Browser Library ใช้ Playwright เบื้องหลัง `pip install` แค่ติดตั้ง Python package แต่ `rfbrowser init` ต้องดาวน์โหลด browser binary (Chromium, Firefox, WebKit) แยกต่างหาก เพราะ binary เหล่านี้ไม่ได้อยู่ใน pip package